
Сот әділдігі артып келеді
Конституциялық реформа нәтижесінде адам құқықтарын қорғау тетіктері қалай жүйелі түрде күшейтілгені нақты көрсетілген. Ата заңымызда бекітілгендей, адам және оның құқықтары – мемлекеттің ең басты құндылығы. Бұл қағидат енді тек декларативті норма емес, реалды құқықтық механизмдермен қамтамасыз етілуде.
Мәселен, Конституциялық соттың құрылуы – азаматтардың өз құқықтарын қорғаудағы мүмкіндіктерін кеңейткен тарихи өзгеріс. Осы уақыт ішінде 11 мыңнан астам өтініштің түсуі – бұл институтқа қоғам сенімінің жоғары екенін айғақтайды. Бұрын қарапайым азамат заң нормасының Конституцияға қайшы екенін дәлелдеуге мүмкіндік таппаса, енді бұл тікелей жолмен жүзеге асып отыр.
Сондай-ақ, әкімшілік рәсімдік-процестік кодекстің енгізілуі мен «жаппай» кассация қағидатының іске қосылуы – Қазақстан сот жүйесіндегі үлкен бетбұрысты білдіреді. Бұрынғыдай соттар тек мемлекеттік мүддені қорғап қоймай, енді азамат пен кәсіпкердің құқығын нақты әрі әділ қорғайтын жүйеге айналуда. Азаматтардың мемлекеттік органдарға қарсы істерде 60% жеңіске жетуі – соның жарқын дәлелі.
Судьяларды іріктеу процесінің ашықтығы, сот әкімшілігінің жетілдірілуі, цифрландыру жұмыстары – сот тәуелсіздігін нығайтудағы маңызды қадамдар. Бұған қоса, Адам құқықтары жөніндегі уәкілдің (Омбудсменнің) конституциялық мәртебеге ие болуы – халықаралық құқықтық стандарттарға жақындау бағытындағы елеулі жетістік.
Президенттің бұл мәлімдемесі – реформалардың нақты нәтижелерге бағытталғанын және «Халық үніне құлақ асатын мемлекет» тұжырымдамасының құқықтық негізде жүзеге асып жатқанын көрсетеді.
Жанат ХАБАРОВ,
Атырау облысының кәмелетке толмағандардың істері жөніндегі мамандандырылған ауданаралық сотының төрағасы