Күй атасы – Құрманғазының өлеңдері

«Құрманғазы өзін ешуақытта ақын деп санаған жоқ. Бірақ, оның шығарып кеткен кейбір өлеңдері өткір, жүрегіңе шық ете қалады. Сонымен қатар, оның шығарған әндері де біраз болуы керек»

Ахмет ЖҰБАНОВ

Kurmangazy-8_

Аш бөрі

Аш бөрі етің қалар сойған жерде,

Ит болып жүре алмаймын тойған жерде.

Ел кезіп, ор киіктей жүрсем-дағы

Соғармын қайта айналып туған жерге.

 

Ас жетер, көңіл жетсе бір ауылға,

Іс етер жігіт қайда бұл қауымға.

Қайтпаған қалың жаудан Құрманғазы

Тағдырдың бөгелмейді дырауына.

 

Жан шошыр бастан талай өтті майдан,

Шыққан жоқ атқан серкем терең сайдан.

Өзіммен ұлы дуға бір түсетін

Ұл туар мендей бала қатын қайдан.

Қазижан

Сұрасаң менің атым Құрманғазы,

Құтқармас, қашса қоян, құмнан тазы.

Үйіңе досың келіп, құр аттанар

Қайтейін, кедейшілік, малдың азы.

 

Күреңнің тобығынан тарттым таңба,

Бай менен бас имедім, биге, ханға.

Арықтап сары аурудан тұрғанында

Ас тауып бере алмадым Қазижанға.

 

Айтайын айт дегенде өлеңімді,

Білемін бір күн барып өлерімді.

Ол да бір маған берген бақыт шығар

Кетейін жұртқа жайып өлеңімді.

 

Күрекең ұшқан құсқа мылтық атқан,

Жігітке жараспайды үйде жатқан.

Кешегі буырқанған кезеңімде

Байларды қабан едім зар жылатқан.

Іздеп келген ерлерім

Нарын еді жайлауым,

Қиқу салған құсы бар.

Қамысы қалың көлдерім

Бәрі қалды артымда,

 

Бала жастан бір жүріп,

Асық ойнап алысқан.

Қатар өскен теңдерім,

Қайран туған топырақ.

 

Барлығынан баз кешіп,

Маңдайға түскен тәуелмен.

Төремұрат, Нарынбай.

Іздеп келген ерлерім.

Сырға барғанда

Сайқалдап кезіп жүріп Сырға бардым,

Құба жон, адам жүрмес қырға бардым.

Ол менің елім де емес, жерім де емес

Қорықтым әкімдерден, зорға бардым.

Барымта

Сұрасаң менің атым Құрымбай-ды,

Жайықтың суы маған жұрындайды.

Шыманның елу атын айдап алдым

Құрымбай жай адамға ұрынбайды.

Мұң

Торға түскен бозторғай,

Шырылдайды күнінде,

Таланып тоқтап бұл күнде

Шыға алмай жүр үйінде.

 

Жақсылық сенен күтпеймін,

Отырсам да төріңде.

Тақыс біткен қисықпын

Көңілім, жұмсап, еріме.

 

Алпыстан асып жас кетті

Төрімнен жуық көрім де.

Өмірден көріп рахат

Жүре алмадым көгімде.

 

Атамның кегін алам деп

Асылған қару белімде.

Асыл туған ер жігіт

Табылмады-ау елімде!

 

«Ал, біреулер дастан деп, біреулер өлеңмен жазылған роман деп жүрген «Құрманғазыға» келсек, оның жәйі басқаша. Бұл адамның есімі мен сан қилы саздарын мен кішкене күнімнен Қабылан деген ауыл күйшісі қаныма сіңірген. Аса күрделі тарихи тақырыпқа тәуекелдеу үшін ақындық тәжірибе жетіспей және де бұл жөнінде бұрын жазылған дүниелердің соқпағына түсіп кетпеу үшін, ұзақ жылдар жүрексіне жүрдім де, қозғалар шағым болды-ау дегенде ғана қолға алғандаймын».

Хамит ЕРҒАЛИЕВ

Жинақтаған: Қойшығұл ЖЫЛҚЫШИЕВ

Оставить комментарий

Ваш email нигде не будет показанОбязательные для заполнения поля помечены *

*