Руханият

ИСАТАЙ БАТЫРҒА кесене қашан тұрғызылады?

Қазақ халқының батыры, 1836-1838 жылдардағы Бөкей ордасы мен Кіші жүздің батыс бөлігінде болған ұлт-азаттық көтерілісті ұйымдастырушы және оның басшысы Исатай Тайманұлының қаза тапқанына биыл 175 жыл.
Исатай Тайманұлының қайраткерлік тұлғасын, оның феодалдық және отарлық езгіге қарсы жанқиярлық күресін өткен ғасырдың жиырмасыншы жылдарының орта кезінде қазақ халқына алғаш танытқан энциклопедист ғалым, профессор Халел Досмұхамедов болатын. Міне, осылайша 90 жыл бойы Исатай Тайманұлы қазақ халқы үшін азаттық жолындағы күрестің символы болып келеді. Рас, ұлт бостандығы жолында күресіп өткен батыр бабамыз туралы айтылып та, жазылып та жүр. Батырдың есімін ұрпақтар жадында қалдыру бағытында жасалған шаралар да аз емес.

Читать далее »

ТАРИХ ЖЫЛЫНЫҢ ТАҒЫЛЫМДАРЫ

Шілде айының басында өткен Қазақстан Республикасының ұлттың тарихын зерделеу жөніндегі ведомствоаралық жұмыс тобының кеңейтілген отырысы ел өміріндегі аса елеулі оқиға болды. Онда терең де мағыналы, бағдарламалық сипаттағы баяндама жасаған Мемлекеттік хатшы Марат Тәжиннің: «Нағыз ұлттық қадір-қасиет нағыз ұлттық тарихтан бас¬талады» деген сөзі бүкіл зиялы қауымды, жалпы қоғамдық сананы дүр сілкіндірді десек, артық айтқандық емес.

Читать далее »

«ШӨМЕЛЕНІ ШӨБІМ БАР ДЕМЕ…»

Тамыз айының басында шығарылған статистикалық мәліметтерге сүйенсек, республика бойынша 10,1 млн. тонна мал азығы әзірленіп, қажетті көлемнің 63,9 пайызы қамтамасыз етілген.
Мұнда еліміздің басқа аймақтарымен қатар, Атырау облысының да өзіндік еншісі барлығы анық. Облыстық ауыл шаруашылығы басқармасы мамандары былтырғымен салыстырғанда биыл бұл салада біраз ілгерілеушіліктің байқалатынын айтады...

Читать далее »

МАЛ БАҚҚАНҒА БІТЕДІ

Қазақстан Республикасының Үкіметі соңғы жылдары малдың аса қауіпті ауруларына қарсы екпе жұмыстарын және диагностикалық тексерулерді сапалы жүргізу мақсатындағы міндеттерді басты назарда ұстап келеді. Оның себебі, – төрт түлік арасында аса қауіпті аурулардың көбейіп отырғандығы. Осы орайда Қызылқоға аудандық ветеринариялық станциясы директорының міндетін атқарушы Қанат ҚАЗИМЕН сұхбаттасқан болатынбыз.

Читать далее »

АРДА ТУҒАН АСЫЛ ЕР

Қазақты қалмақтан қорғаған Өтей батыр хақында
«Атырау» газетінде биылғы 18-ші шілде күні жарияланған «Біз батырларымызды әлі білмей жүрміз» атты мақаланы оқып, бейжай отыра алмадым. Онда Қызылқоға ауданы Қарабау іргесіндегі Сарыкөл маңында жерленген бабамыз Өтей батыр туралы жазылған еді.
Мемлекеттік хатшы Марат Тәжиннің тарихымызды қайтадан жазу жайында бастама көтергені өткенімізді саралап, осындай ер тұлғалы бабаларымызды дәріптеп, олар туралы зерттеп-зерделеуімізге үлкен серпін беріп отыр.

Читать далее »

ТАРИХ КЕЙІН ЕМЕС, КЕЗІНДЕ ЖАСАЛАДЫ

(«Орда» фильмін көргенде туған ойлар)
Тарих кейін жасалмайды, әр дәуірдің өз оқиғаларына орай өз кезінде жасалады. Оны арада уақыт өткен сайын өзгертіп, бұрмалап жазу – саясат, тіпті тарихқа жасалған қиянат. Мәселен Сақ, Сармат одағы, Хун империясы, Түрік қағанаты, Қыпшақтар мен Құмандар елі мезгілдерінде сол кезде венедтер, кривичтер, вятичтер деген атауларға ие славян тайпалары олармен сан ғасыр іргелес байланыста болған. Эстондар әлі күнге дейін финдер, шведтер сияқты солтүстіктегі норманн халықтарды «Роос» дейді екен. Өздерін талап-тонай берген соң швед конунгі Рюрикті Новгород халық жиналысы – вече өтінішпен еліне князь сайлап алғаннан кейін ғана Русь атауы енген. Ресей елі, орыс халқы деген бір ұлтқа біріктіруші атау содан бері пайда болды. Сол замандардың жауласулар мен одақтасулар оқиғаларын сипаттайтын әйгілі «Игорь жорығы туралы жыр» жылнамасына да талай түзетулер жасалған. Әрине, русьтіктер батыр, батыл, жеңімпаз, қыпшақтар мен хазарлар қорқақ, қорқау етілген. Ол туралы орыс тарихының атасы Н.Карамзиннің өзі «жылнаманың соңғы нұсқасында бастапқы шындықтың тек ширек бөлігі сақталған» деуі тарихқа саясаттың кеселі, қиянаттың кесірі тигенін ашық айтып тұр.

Читать далее »

Көкейді тескен көп ойлар

«Өткенді білмей, болашақты болжау мүмкін емес». Осындай тақырыппен облыстық «Атырау» газетінің ұйымдастыруымен өткен «дөңгелек үстел» басындағы әңгіме қалың оқырман тарапынан жылы қабылданды. Бұлай деуіме негіз де жоқ емес. Өйткені, пікірталас барысында өткенді саралауға байланысты салиқалы ой-пікірлер мен ұсыныс кеңінен ортаға салыныпты.

Читать далее »

ОТАН ТАРИХЫ ТУРАЛЫ ОЙ

«ОҚУЛЫҒЫ ЖҰП-ЖҰҚА…»

Мың өліп, мың тірілген қазақ ұлты¬ның төл тарихы да басынан көп қиын¬шылықтарды өткізді. Кеңес дәуіріндегі алғашқы буын тарихшылар С.Асфендияров, Т.Рысқұлов және тағы басқалары буржуазия¬шыл ұлтшыл делініп, 30-жылдары қуғын-сүргінге ұшырап атылды. Екінші буын – Б.Сүлейменов, Е.Беꬬмахано1в бастаған топ 1948 жылдың аяғы мен 1953 жылдың басында Кенесары Қасымов көтерілісіне байланысты сотталып, Сібірге айдалды. Тек «Хрущев жылымығы» ғана көп ұзамай олардың елге қайтуына мүмкіндік берді. Сол кезден бастап, орта мектепте Қазақстан тарихы Кеңес Одағы тарихының бір бөлігі ретінде, аз ғана сағат көлемінде оқытыла бастады. Шағын оқулық та жазылды. Дана ақынымыз Қадырдың: «біздің тарих бұл да бір қалың тарих, оқулығы жұп-жұқа бірақ тағы», - деп жазатыны сол тұста. Мектепте негізінен Ресей мен әлем тарихы оқытылды. Тәуелсіздік жағдайында орта және жоғары мектептерде Қазақстан тарихы кеңінен оқытыла бастады. Дегенмен, кейінгі кезде жағдай өзгеріп, төл тарихымызды оқытуда технократтық бағыт қалыптаса бастаған-ды.

Читать далее »

ҰЛТ ШЕЖІРЕСІН ЖАЗУ – ҰЛЫ МІНДЕТ

Тәуелсіздіктің арқасында өшкені жанып, өлгені тірілген қазақ халқы тарихтың дауылдары мен жауындарында, өрті мен дертінде жоғалтқан асылдарын түгендеп, төрт құбыласын бүтіндеп келеді. Азаттықтың арайлы таңы атқан жиырма бір жылдан бері бір биіктен кейін бір биікке көтеріліп, әлемді талай тамаша табыстарымен таңғалдырған еліміздегі көптен көкейде жүрген көп проблеманың бірі - ұлт тарихын ұлы өзгерістерге орайластыра жазу еді, енді оның да сәт сағаты соғып, орайы келіп тұр. Осы оңды істің орайын келтірген тағы да Қазақстан Республикасының Президенті - Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев!

Читать далее »

ЖҰМЫЛА КӨТЕРГЕН ЖҮК ЖЕҢІЛ

Осы жылдың 5 маусымында Астана қаласында Қазақстан Республикасының Мемлекеттік хатшысы Марат Тәжиннің қатысуымен Ұлттық тарихты зерделеу бойынша ведомоствоаралық жұмыс тобының отырысы өткені белгілі. Оған отандық тарих ғылымының элитасы: тарихшы-ғалымдар, ЖОО-ның ректорлары, ғылыми-зерттеу институттарының директорлары, факультет декандары, кафедра меңгерушілері, танымал саясаттанушылар, әлеуметтанушылар, мәдениеттанушылар мен БАҚ өкілдері қатысты.

Читать далее »