Руханият

ҒИБРАТЫ МОЛ ҒҰМЫР

Кермақастың қызыл үйіне іргелес жатқан Аяпберген мектебінен тіл сындырған Шәріп Өміршин бұдан арғы білімді нағашы жұртын жағалап, Ойылда жалғастырды. Сөйтіп 7-сыныпты ойдағыдай бітірді. Бұл өткен ғасырдың 25-27 жылдары үшін екі институт демесең, бір университеттен ешбір кемдігі жоқ білім-ді. Содан соң Қарабауға қанаттас жатқан, бір жағынан сол кездің әкімшілік басқару жүйесімен өздері бағынатын аудан орталығы – Тайпаққа барып, ауылдық кеңестің хатшысы, аудандық комсомол комитетінде нұсқаушылық қызмет атқарды. Артынша құзырлы органдардың жолдамасымен Ақтөбе облысының Ойыл ауданына ауысып, мұнда да аудандық комсомол комитетінде іс басқарушысы және бюро мүшесі болды.

Читать далее »

ХАЛЕЛ ТҰҒЫРЫ

Алаш қозғалысы, Алашорда, Алаш партиясы қазақ ұлттық мемлекетінің негізін қалап, негізгі біртұтас идеясын жасап кетті. Алаш көсемдерінің ұстанымы – біздің елдік қағидамыздың өзегі, тамыры, діңі. Алаш зиялыларының көшбасшылары -Әлихан Бөкейханов, Міржақып Дулатов, Ахмет Байтұрсыновтармен қатар, Батыс Алашорданың көсемдері – Жаһанша,  Халел Досмұхамедовтердің қайраткерлігі мен күрескерлігі жарқырап көрінді. Олар қазақты жанымен жақсы көрді, қазақ  үшін жанын берді.

Екі ғасыр тоғысында, ХІХ ғасырдың соңы мен ХХ ғасырдың басында Алаш жұртында «қазақ оқығандары» атты жаңа әлеуметтік топ пайда болды. Олар қоғамдық-саяси істерге белсене араласып, ұлттық қозғалыс құрып, партия ұйымдастыруға  ұмтылды; газет-журнал шығарып, елшілдік ұранды әдебиеттер таратты. Осы бір кезең туралы кейіннен Мұхтар Әуезов: «Қазақ жұртының өткен күндеріне көз салғанда, оқыған азаматтарының артынан ерген күндері аз да болса мағыналырақ, тәуір күндерінің бірі деп саналады. ...Біз ол күнде мектеп ішінде жүрген бала едік», – деп тебірене жазады. Соқпағы соны, жолы ақ ұлы көштің бастаушылары арасынан Ә.Бөкейхан мен Х.Досмұхамедұлындай кәсіби саясаткерлер, Шәкәрім, Міржақып, Ғ.Қараш, С.Торайғырұлындай ақындар және көптеген дәрігер, заңгер, экономист, теміржолшы, сауда-саттық мамандары, алғашқы төл оқулық авторлары, педагог-ғалымдар мен журналистер тасқа біткен шынардай жарқырап шықты. Тыңға түрен салған тұңғыш ғалымдар деген тұста, екі адамның аты-жөні қашанда көкейде жаңғырып тұрады. Бірі – ұлттың ұлы ұстазы һәм рухани көсемі, ғұлама тілші-ғалым,  күллі қазақ қоғамдық ғылымдарының бастау көзінде тұрған түркітанушы (қазақтанушы) Ахмет Байтұрсынұлы болса, екіншісі – жаратылыстанудың сан саласынан қазақ тілінде тұңғыш оқулықтар жазған оқымысты дәрігер, энциклопедист ғалым Халел Досмұхамедұлы.

Читать далее »

«РИЗАШЫЛЫҚҚА» БАЛАЛАР РИЗА БОЛДЫ

Бүлдіршіндер үшін жыл сайын республика көлемінде тойланып келетін «Ризашылық», «Мейірімділік балалар игілігі үшін» атты мерекенің маңызы зор. Оны алғаш рет елімізде интернат мекемелерінде тәрбие алып жатқан балаларға арнап «Бөбек» балалар қорының президенті Сара Алпысқызы Назарбаева енгізген еді. Аталған мерекенің елімізде ұйымдастырылғанына биыл бес жыл толып отыр. Бұл жолғы «Ризашылық» қайырымдылық мерекесі салауатты өмір салтын сақтауға арналып, Атырауда да ерекше аталып өтті.

Читать далее »

ИСАТАЙ БАТЫРДЫҢ БЕЙІТІ БАСЫНА КҮМБЕЗДІ КЕСЕНЕ ТҰРҒЫЗУ – ҰРПАҚ ПАРЫЗЫ

Исатай БАЛМАҒАМБЕТОВ,

ҚР Мәдениет қайраткері,

Қазақстанның Құрметті журналисі. 

Ертең, яғни, 29 қараша күні Халел Досмұхамедов атындағы Атырау мемлекеттік университетінде «Ұлттық тарихты зерделеудегі өлкетанудың рөлі» тақырыбында республикалық ғылыми-тәжірибелік конференция өткізілгелі отыр. Онда 1836-1838 жылдардағы Бөкей Ордасы мен Кіші жүздегі ұлт-азаттық көтерілісіне қатысты тың деректер де ортаға салынбақ. Қанды шайқаста қаза тапқанына биыл 175 жыл толып отырған Исатай Тайманұлы бейітінің басына күмбезді кесене орнату бастамасы да осы басқосуда талқыға салынады. Алайда, соңғы жылдары батыр мүрдесі жерленген орын туралы түрлі пікір қайшылығы туындап, әлі де басылмай отырғаны жасырын емес. Біз бүгін бұрын да газетімізде талқыға салынған осы тақырыпқа қайта оралғанды орынды санадық.

Читать далее »

ДІН ИСЛАМ – ДІҢГЕГІМ НЕМЕСЕ САЛТ-ДӘСТҮРЛЕРІМІЗ ҚАЙДАН ШЫҚТЫ?

«Құран мен Суннаға ғана бағыну қажет», «Қазақтар кезінде надан болған, олар салт-дәстүр, әдет-ғұрыптарды өмірге әкелу арқылы, Аллаға серік қосқан» деген секілді аспаннан алынған «уағыздарға» бастапқыда күле қараушы едік. Сөйтсек, мұнымыз бекер екен. Діннен аса хабары жоқ, әсіресе оң-солын тани қоймаған жастарымыз бүгінде жат ағымдардың жетегіне кәдімгідей еріп, шет асып, Сирия, Ауғанстан, Пәкістан елдеріне қарай жөңкіле бастады. Басқасын былай қойғанда, күні кеше ғана ғаламтордан басталып, күллі қазақ қоғамын дүрліктірген Сириядан жеткен атышулы бейнероликтен соң ислам мәселесіне қайта оралмасқа лаж болмай отыр...

Читать далее »

«АЛМАС КЕЗДІК ҚАП ТҮБІНДЕ ЖАТПАЙДЫ»

Қобызшы Раушан Нұрпейісованың естелігінен үзінді

Өңірдегі алғаш кәсіби қобыз мектебінің негізін қалаушы Раушан Нұрпейісованы бүгінде біреу білсе, біреу білмейді. Бұл оның еңбегінің еленбеуінен емес, насихатының кемдігінен болса керек. Бүгінде сексеннің сеңгіріне шыққан ҚР Мәдениет қайраткері Раушан Түсіпбекқызы Алматы қаласында тұрады. Талай жыл Атыраудың ауасын жұтып, ыстығына күйіп, суығына төзіп, өңір өнерін дамытуға өлшеусіз үлес қосты. Өзі ғана емес, жұбайы, белгілі сазгер Сейілхан Құсайынов екеуі атыраулық талай дарынның қанатын қатайтты. «Алмас кездік қап түбінде жатпайды» дегендей, Раушан апай көңіл мұңын, жүрек сырын қойын дәптеріне қаттап жүреді екен. Қаламызға келген бір сапарында бізге сол дәптерді беріп тұрып: «Бұл дәптерде Сейілхан ағаң екеуміздің Атырауға сіңірген азды-кем еңбегіміздің естеліктері бар, соны жарияласаңдар», - деп өтініш білдіргендей болды. Біз сол аманатты орындап, оқырмандарға қойын дәптердегі жазбадан үзінді беруді жөн көрдік.

Читать далее »

МӘДЕНИЕТ – ҰЛТТЫҢ МӘЙЕГІ

ол ұлттық құндылықтарды дәріптеуден көрінеді

Мәдениет - ұлттың мәйегі. Заман ағымына қарай дамыған өзге салалармен қатар мәдениет саласына да жан-жақты көңіл бөлінуде. Елбасының «Қазақстан-2050 стратегиясы: қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» атты Жолдауындағы келелі талаптарға сай халықтың рухани ахуалын, ел бірлігін, жастарды ұлттық және әлемдік мәдени құндылықтарға баулу, отаншылдыққа тәрбиелеу мәдениет қызметкерлерінің басты мақсаты болып отыр. Жуырда Исатай ауданында өткен «Мәдениет – жаңа ғасыр белесінде» атты облыстық тәжірибе алмасу семинарында өңірде осы салада атқарылған шаралар мен шешімін күткен мәселелер кеңінен сөз болды.

Читать далее »

ЖЕБІРЛЕРДІ ЖЕҢГЕН ЖАН

Еліміздің жемқорлық атты жегіқұртпен күресті Совет Одағының шекпенінен шыққан мемлекеттер арасында бірінші болып бастауы тегін емес-ті. Өйткені, үлкенді-кішілі билік тұтқасын ұстағандардың халық қазынасын талан-таражға салуы іргелі мемлекетті де іштен ірітетін қатерлі дерт екені қапысыз. Ендеше, бюджет қаржысының орынды жұмсалуын, мемлекеттік сатып алу заңдылықтарын қадағалайтын уәкілетті органға жүктелер міндет те жеңіл емес. Кәсіби еңбек жолын осы бір жауапты саладан бастап, өмірінің соңына дейін табан аудармастан жемісті еңбек еткен қаржы саласының білікті басшыларының бірі Жеңіс Исләмғалиұлы Дүйсенғалиев еді.

Читать далее »

ӨЛКЕНІҢ ӨТКЕНІНЕН НЕ БІЛЕМІЗ?

Қойнауы шежіреге толы туған жер төсіне көз жіберсең, жатқан бір тарих екен. Мәселен, Сағыз селолық округінің оңтүстік-батысында ірі елді мекен бар. Сағыздан 110 шақырым қашықтықта орналасқан мекеннің Кенбай атануы - сол жердің батыс бөлігінде тұрған бейітпен тікелей байланысты. Бұл жерде Кенбай атаның қорымы жатыр. Кенбай ата өте қасиетті адам болған деседі. Кезінде атаның басына топалаңмен ауырған малды түнеткен екен. Адамдар да жиі барады. Кенбай ата туралы деректер тым тапшы. Сол себепті де, естіген-білгендерімді қағазға түсіріп отырған жайым бар.

Читать далее »

АГРОӨНДІРІС ЖАҢАРУ КЕЗЕҢІНДЕ

Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың «Қазақстан-2050» стратегиясы: қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» атты Қазақстан халқына арнаған Жолдауында ХХІ ғасырдағы жаһандық сын-қатердің бірі ретінде әлем бойынша азық-түлік қауіпсіздігіне төнетін қауіп туралы айтылған болатын. Оның үстіне, үстіміздегі жылғы қазан айының 11-інде өткен Үкіметтің кеңейтілген мәжілісінде де азық-түлік қауіпсіздігінің негізін қалайтын ауыл шаруашылығы саласын кешенді дамыту жағына айрықша назар аударылып, Мемлекет басшысының тарапынан Ауыл шаруашылығы министріне де нақты тапсырмалардың берілгендігі белгілі.
Ал, бұл сала басшылығы алдына үлкен міндеттер мен жауапкершілік жүктейтіні мәлім. Осы тұрғыда міндеттерді жүзеге асыру және атқарылып жатқан істерден хабардар болу мақсатында, агроөнеркәсіп кешені қызметкерлері күніне орай облыстық ауыл шаруашылығы басқармасының басшысы Сырым РЫСҚАЛИЕВПЕН сұхбаттасқан едік.

Читать далее »