Руханият

ӨТКЕН КҮННЕН БЕЛГІ КӨП

немесе Барлыбай баба қайда жерленген?
Біздің қазіргі тарихымызда Табын тайпасының Қазақстан территориясындағы мекендеген жері 1800 жылдың басында нақты көрсетілгенімен, кешегі үлкендердің және қазіргі ғалымдарымыздың айтуы бойынша, Табындар (бұдан 300 жылдай бұрын 1700 жылдардың басында) Жайық, Сағыз, Жем бойы жағын, Сам құмдарын мекендеген. Қазіргі Ақтөбе, Батыс Қазақстан, Атырау, Маңғыстау облыстары жағынан кешегі қиын-қыстау күндері заманның ағымына қарай бір бөлігі Сыр бойына қоныс аударған. Осы Сыр бойының Қорқыт ата мен Ақмешітке дейінгі аралығына қоныс өзгерткендер, негізінен, Табын тайпасының Бозымнан тарайтын Есенбай, Барлыбай, Ажым, Боқай рулары мен Тартулы аталатын Теке, Тоқберлі, Мөңке, Бөдік рулары. Аталған рулар қазіргі Жалағаш, Сырдария аудандарын мекендеп отыр. Осы аталған рубасы бабаларымыз қай жылдары қай жерлерді мекендеді? Оған Барлыбай баба жайлы деректер сілтеме жасайды деп ойлаймын.

Читать далее »

ХАЛҚЫНА ҚАЛАУЛЫ АЗАМАТ

Индер ауданында ұзақ жылдар бойы партия-кеңес жұмыстарында еңбек еткен, еліне елеулі, халқына қалаулы Нұриев Өтеп Қасибаұлы мерейлі 70 жасқа толғалы отыр. Оның өмір жолы, еңбек жолы кейінгі ұрпаққа үлгі боларлық деңгейде болды. Бала жасынан еңбекке араласып, «тар жол, тайғақ кешуді» басынан өткерген ол халқының жоғын жоқтаған, бар жақсылығын көрсеткен, жас ұрпаққа ақыл-кеңесін берген ел сыйлаған азаматтардың бірі болды.

Читать далее »

Ақиқатқа айналған Асыл арман

оны баянды ету – басты парызымыз

Мемлекетіміз Тәуелсіздік алғанға дейін де және егемендік орнаған сәттен бастап та елімізде сан алуан өзгеріс болды. Бүгінгі аға, орта және жас буын өкілдерінің  қазақ даласының тарихындағы оқиғалар турасында айтар өзіндік пікірлері бар.  Газетіміздің бүгінгі санында үш ұрпақ өкілдерінің Тәуелсіздік турасындағы ойларына кезек беріп отырмыз. 

Читать далее »

«ИСЛАМ ЫНТЫМАҚҚА ҮНДЕЙДІ»

-  Жалпы, исламның мемлекет ұғымына деген көзқарасы, ұстанымы қалай? 

- Ислам – мемлекет, мемлекеттілік ұғымдарын дәріптейтін дін. Себебі, ислам келгеннен кейін, Пайғамбарымыздың (с.ғ.с) ең басты айналысқан ісі иманды, имандылықты, исламды, ақыретті, Аллаға деген сенімді уағыздаумен бірге, қасиетті Медина қаласына көшіп келгеннен соң мемлекет құру болды. Осылайша қоғамның құқығын қорғайтын, қарым-қатынастарын қалыптастыратын, халықты сыртқы жаудан қорғайтын мемлекетті құрды. Мұхаммед пайғамбар (с.ғ.с) сол мемлекеттің басшысы болды. 

Читать далее »

ЖҮРЕКТЕГІ ЖАРА

бұл  ызғарлы  Желтоқсан оқиғасының  куәсі

«Өңкей өрімдей жастар... Қызы бар, ұлы бар... Ашу, ыза, кектенген жүздер... Темір таяқ пен саперлік күрек, адам аулайтын иттермен қаруланған, бронетранспортерлермен жарақтанған әскер, өрт сөндіру көліктері... Айнала ығы-жығы... Қанға бөккен алаң мен ыңырси, қинала шыққан  дауыстар... Көз  алдымнан ғана емес, жүрегімнен де жұлып ала алмаған 1986 жылғы картина. Жаным күйзеледі. Кеңестік жендеттердің жауыздығы жүрегімді тілгілеп, еңсем түсіп, әлі күнге егілемін...

Читать далее »

ҒИБРАТЫ МОЛ ҒҰМЫР

Кермақастың қызыл үйіне іргелес жатқан Аяпберген мектебінен тіл сындырған Шәріп Өміршин бұдан арғы білімді нағашы жұртын жағалап, Ойылда жалғастырды. Сөйтіп 7-сыныпты ойдағыдай бітірді. Бұл өткен ғасырдың 25-27 жылдары үшін екі институт демесең, бір университеттен ешбір кемдігі жоқ білім-ді. Содан соң Қарабауға қанаттас жатқан, бір жағынан сол кездің әкімшілік басқару жүйесімен өздері бағынатын аудан орталығы – Тайпаққа барып, ауылдық кеңестің хатшысы, аудандық комсомол комитетінде нұсқаушылық қызмет атқарды. Артынша құзырлы органдардың жолдамасымен Ақтөбе облысының Ойыл ауданына ауысып, мұнда да аудандық комсомол комитетінде іс басқарушысы және бюро мүшесі болды.

Читать далее »

ХАЛЕЛ ТҰҒЫРЫ

Алаш қозғалысы, Алашорда, Алаш партиясы қазақ ұлттық мемлекетінің негізін қалап, негізгі біртұтас идеясын жасап кетті. Алаш көсемдерінің ұстанымы – біздің елдік қағидамыздың өзегі, тамыры, діңі. Алаш зиялыларының көшбасшылары -Әлихан Бөкейханов, Міржақып Дулатов, Ахмет Байтұрсыновтармен қатар, Батыс Алашорданың көсемдері – Жаһанша,  Халел Досмұхамедовтердің қайраткерлігі мен күрескерлігі жарқырап көрінді. Олар қазақты жанымен жақсы көрді, қазақ  үшін жанын берді.

Екі ғасыр тоғысында, ХІХ ғасырдың соңы мен ХХ ғасырдың басында Алаш жұртында «қазақ оқығандары» атты жаңа әлеуметтік топ пайда болды. Олар қоғамдық-саяси істерге белсене араласып, ұлттық қозғалыс құрып, партия ұйымдастыруға  ұмтылды; газет-журнал шығарып, елшілдік ұранды әдебиеттер таратты. Осы бір кезең туралы кейіннен Мұхтар Әуезов: «Қазақ жұртының өткен күндеріне көз салғанда, оқыған азаматтарының артынан ерген күндері аз да болса мағыналырақ, тәуір күндерінің бірі деп саналады. ...Біз ол күнде мектеп ішінде жүрген бала едік», – деп тебірене жазады. Соқпағы соны, жолы ақ ұлы көштің бастаушылары арасынан Ә.Бөкейхан мен Х.Досмұхамедұлындай кәсіби саясаткерлер, Шәкәрім, Міржақып, Ғ.Қараш, С.Торайғырұлындай ақындар және көптеген дәрігер, заңгер, экономист, теміржолшы, сауда-саттық мамандары, алғашқы төл оқулық авторлары, педагог-ғалымдар мен журналистер тасқа біткен шынардай жарқырап шықты. Тыңға түрен салған тұңғыш ғалымдар деген тұста, екі адамның аты-жөні қашанда көкейде жаңғырып тұрады. Бірі – ұлттың ұлы ұстазы һәм рухани көсемі, ғұлама тілші-ғалым,  күллі қазақ қоғамдық ғылымдарының бастау көзінде тұрған түркітанушы (қазақтанушы) Ахмет Байтұрсынұлы болса, екіншісі – жаратылыстанудың сан саласынан қазақ тілінде тұңғыш оқулықтар жазған оқымысты дәрігер, энциклопедист ғалым Халел Досмұхамедұлы.

Читать далее »

«РИЗАШЫЛЫҚҚА» БАЛАЛАР РИЗА БОЛДЫ

Бүлдіршіндер үшін жыл сайын республика көлемінде тойланып келетін «Ризашылық», «Мейірімділік балалар игілігі үшін» атты мерекенің маңызы зор. Оны алғаш рет елімізде интернат мекемелерінде тәрбие алып жатқан балаларға арнап «Бөбек» балалар қорының президенті Сара Алпысқызы Назарбаева енгізген еді. Аталған мерекенің елімізде ұйымдастырылғанына биыл бес жыл толып отыр. Бұл жолғы «Ризашылық» қайырымдылық мерекесі салауатты өмір салтын сақтауға арналып, Атырауда да ерекше аталып өтті.

Читать далее »

ИСАТАЙ БАТЫРДЫҢ БЕЙІТІ БАСЫНА КҮМБЕЗДІ КЕСЕНЕ ТҰРҒЫЗУ – ҰРПАҚ ПАРЫЗЫ

Исатай БАЛМАҒАМБЕТОВ,

ҚР Мәдениет қайраткері,

Қазақстанның Құрметті журналисі. 

Ертең, яғни, 29 қараша күні Халел Досмұхамедов атындағы Атырау мемлекеттік университетінде «Ұлттық тарихты зерделеудегі өлкетанудың рөлі» тақырыбында республикалық ғылыми-тәжірибелік конференция өткізілгелі отыр. Онда 1836-1838 жылдардағы Бөкей Ордасы мен Кіші жүздегі ұлт-азаттық көтерілісіне қатысты тың деректер де ортаға салынбақ. Қанды шайқаста қаза тапқанына биыл 175 жыл толып отырған Исатай Тайманұлы бейітінің басына күмбезді кесене орнату бастамасы да осы басқосуда талқыға салынады. Алайда, соңғы жылдары батыр мүрдесі жерленген орын туралы түрлі пікір қайшылығы туындап, әлі де басылмай отырғаны жасырын емес. Біз бүгін бұрын да газетімізде талқыға салынған осы тақырыпқа қайта оралғанды орынды санадық.

Читать далее »